ยาที่มีความเสี่ยงต่อการเกิดภาวะกระดูกขากรรไกรตาย


ภาวะกระดูกขากรรไกรตายเนื่องจากยา (Medication-related osteonecrosis of the jaw; MRONJ) เป็นหนึ่งในเหตุการณ์
ไม่พึงประสงค์ที่พบได้น้อยมาก แต่อันตรายค่อนข้างรุนแรง ซึ่งอาการที่แสดงออกมีได้หลายอย่าง เช่น ปวดฟัน ฟันโยก ฟันหลุดออกมาเอง แผลหายช้าหลังจากทำทันตกรรม เหงือกร่น มีหนองไหล และอาจติดเชื้อที่กระดูกขากรรไกร เป็นต้น

รายการยาที่มีรายงานว่าอาจมีความเสี่ยงท􀄞ำให้เกิดภาวะนี้ หากใช้ในปริมาณที่สูงเป็นระยะเวลานาน คือ

  1. ยาที่ออกฤทธิ์ยับยั้งการสลายกระดูก (Antiresorptive Drugs) โดยทั่วไปแล้วใช้ส􀄞ำหรับรักษาโรคกระดูกพรุน
  2. ยาที่ออกฤทธิ์ยับยั้งการสร้างหลอดเลือดใหม่ (Antiangiogenic agents) ใช้ส􀄞ำหรับรักษาโรคมะเร็งบางชนิด
    โรคที่เกี่ยวกับความผิดปกติของระบบภูมิคุ้มกันบางชนิด และโรคจอประสาทตาเสื่อมในผู้สูงอายุ

รายชื่อยาที่จัดอยู่ในกลุ่มดังกล่าวข้างต้น

ยารักษาโรคกระดูกพรุน

  • กลุ่มบิสฟอสโฟเนต ได้แก่ อะเลนโดรเนต (Alendronate)ไอแบนโดรนิก แอซิด (Ibandronic Acid) ไรซีโดรเนต (Risedronate) พามิโดรเนต (Pamidronate) โซเลโดรนิก แอซิด (Zoledronic Acid)
  • ดีโนซูแมบ (Denosumab)

ยารักษาโรคมะเร็งบางชนิด

  • ริทูซิแมบ (Rituximab) บีวาซิซูแมบ (Bevacizumab)อิมาทินิบ (Imatinib) ซุนิทินิบ (Sunitinib) โซราฟีนิบ (Sorafenib)เอเวอโรลิมัส (Everolimus)

ยารักษาโรคเกี่ยวกับความผิดปกติของระบบภูมิคุ้มกันบางชนิด

  • อินฟลิซิแมบ (Infliximab) อีทาเนอร์เซพท์ (Etanercept)

ยารักษาโรคจอประสาทตาเสื่อมในผู้สูงอายุ

  • แอฟลิเบอร์เซ็ปต์ (Aflibercept)

ผู้ป่วยโรคกระดูกพรุนที่ปัจจุบันใช้ยากลุ่มบิสฟอสโฟเนตชนิดรับประทานอยู่ไม่ต้องรู้สึกกังวลหรือกลัวกับการเกิดภาวะนี้มากนักเนื่องจากความถี่ของอุบัติการณ์นี้พบน้อยมาก ประมาณ 0.7 ต่อ 100,000 รายต่อปี รวมทั้งปริมาณยาที่ร่างกายได้รับจะน้อยมากประมาณร้อยละ 1 ของขนาดยาที่รับประทาน ภาวะกระดูกขากรรไกรตายเนื่องจากยาส่วนใหญ่มักเกิดกับผู้ป่วยกลุ่มที่ได้รับยาชนิดฉีดเพื่อรักษามะเร็ง เนื่องจากยาฉีดมีขนาดยาที่สูงและความถี่ในการใช้ยาบ่อยกว่านอกจากนี้ ปัจจัยเสี่ยงต่อการเกิดภาวะกระดูกขากรรไกรตายเนื่องจากยามีทั้งที่เกี่ยวกับยาและเกี่ยวกับตัวผู้ป่วย เช่น ความแรงของยา ระยะเวลาที่ได้รับยาอนามัยในช่องปาก ลักษณะทางชีวภาพของกระดูกขากรรไกร มีการใช้ยาสเตียรอยด์ร่วม เป็นต้น

ข้อแนะนำในการปฏิบัติตัวเพื่อลดความเสี่ยงต่อการเกิดภาวะกระดูกขากรรไกรตาย หากมีความจำเป็นต้องได้รับการรักษาโรคด้วยยา 2 กลุ่มดังกล่าวข้างบน มีดังนี้

  1. รักษาสุขภาพช่องปากและฟันอย่างสม่ำเสมอตลอดระยะเวลาที่ใช้ยา
  2. เมื่อต้องเข้ารับการรักษาฟันหรือการผ่าตัดทางทันตกรรม ให้แจ้งทันตแพทย์ทราบทุกครั้ง ว่าใช้ยากลุ่มเสี่ยงต่อการเกิดภาวะกระดูกขากรรไกรตายอยู่
  3. แจ้งแพทย์และทันตแพทย์ทันที หากเกิดปัญหาในช่องปากหรือฟันในช่วงที่ใช้ยา เช่น ฟันโยก ปวดฟัน เหงือกบวม แผลในปากที่รักษาไม่หาย
  4. พบทันตแพทย์เพื่อดูแลสุขภาพช่องปากและฟันอย่างสม่ำเสมอ